Op deze pagina is informatie te vinden over de veiligheid van achtbanen.
Hieronder vindt u links naar de verschillende koppen:
Thrill or kill!?
Even een klein beetje informatie vooraf: 1 op de 90 miljoen keer gaat het mis. De kans dat je thuis iets krijgt is vele malen groter! Of wat dacht je van de auto, of fiets!? De kans op ongelukken bij deze activiteiten zijn veel groter dan de kans op een ongeluk bij een achtbaan. Het is daarom ook niet terecht dat veel mensen bang zijn dat het mis gaat. Nog een feit: slechts 0.00259 % van alle (17 miljoen) pretpark bezoekers per jaar gaat naar de EHBO post. Nu zijn er altijd mensen die volhouden en zeggen…stel dat het nou net die keer van 1 op de 90 miljoen is, dat ik in het treintje zit en het gaat mis…voor die mensen (maar ook voor alle andere!) staan hier onder enkele veiligheidspunten van achtbanen beschreven.
Naar boven
Belangrijke veiligheidspunten van de constructie van de achtbaan:
Een belangrijk uitgangspunt bij het ontwerp van een achtbaan is dat de meeste achtbanen hun snelheid halen uit de zwaartekracht en dus geen extra aandrijving aan boord hebben. Dit betekent dat een trein na het loslaten op de lift weer vanzelf in het station moet kunnen binnenlopen, daarnaast mag een trein ook niet spontaan kunnen blijven stilstaan op plaatsen in de baan die hiervoor niet bedacht waren. Erg belangrijk is ook de capaciteit van een baan, een klant gaat ervan uit dat er minimaal een van te voren vastgesteld aantal mensen per uur gebruik moet kunnen maken van een attractie. Dit komt tot uiting in de lengte en de hoogte van de baan en het aantal treinen dat er op moet kunnen rijden. Deze uitgangspunten bepalen bij een vastgelegd parcours hoe hoog de lift moet worden. De lifthoogte op zijn beurt bepaalt dan de maximale snelheden en krachten die kunnen optreden in een baan ten gevolge van het steeds ombuigen van de snelheidsrichting. Deze belastingen mogen niet te hoog worden en moeten soepel verlopen voor zowel het midden als voor de beide uiteinden van een trein.
De mensen mogen natuurlijk niet uit de trein vallen. Dit word voorkomen door er voor te zorgen dat de verticale G-krachten ook in een looping altijd hoger dan 1 G zijn (dan word je dus in je stoel gedrukt en kun je er niet uit vallen), maar ook door een vergrendeling / beugel toe te passen waarmee mensen ook bij lagere G-krachten veilig in hun stoel worden gehouden. Als negatieve krachten worden losgelaten op de passagiers moeten ze rekening houden met losse dingen, zoals brillen of petten. Die zouden ze door de G-krachten kunnen verliezen.
De baan dient zeer nauwkeurig en zonder merkbare overgangen gebogen en aan elkaar gemonteerd te worden waardoor er geen schokken kunnen ontstaan bij hoge snelheden, dit kan worden bereikt door bij een bocht te beginnen met een zeer grote buigstraal die geleidelijk aan kleiner wordt tot de minimale straal, boven in een looping bijvoorbeeld, en daarna weer langzaam in grootte toeneemt. Zo houden de passagiers een zo leuk mogelijke rit!
Verder moet er gelet worden op een aantal praktische zaken zoals snel kunnen in- en uitstappen in het station of de vluchtmogelijkheden van mensen indien een trein moet stoppen op een remtraject ergens in de baan.
Afhankelijk van het land van bestemming dient een baan te voldoen aan de normen die gelden in dat land. Zoals de kwaliteit van het staal, elektrische voorschriften, bliksem afleiding en lasnormen. In sommige gevallen eist een overheid dat de staalconstructie naast voldoende sterkte voor het opnemen van de belasting uit de baan en windbelasting bij hogere baanconstructies ook voldoet aan de normen voor aardbevingen (Dit komt vaak voor in Japan en andere landen in die buurt, omdat daar relatief veel aardbevingen voorkomen). Zo moeten in landen als Japan de achtbanen worden uitgerust met een “sidewalk” langs de hele baan. Zo kunnen de passagiers in geval van nood (Aardbeving) langs de baan naar de dichtstbijzijnde nooduitgang lopen.
Naar boven
Remtraject
Zoals hier boven al genoemd bevinden zich in de track van een achtbaan meerdere remtrajecten. Deze rem delen zitten vaak verspreid over de hele achtbaan. Er worden meestal 2 of meer remtrajecten in gebouwd. Het aantal remtrajecten wat in de achtbaan moet worden in gebouwd is sterk afhankelijk van het aantal treinen wat je tegelijk op de track wil kunnen laten rijden. Hoe dat werkt leggen we hier onder uit.
Om het gedeelte van de remtrajecten goed uit te kunnen leggen nemen we de Xpress uit Walibi World als voorbeeld. Deze achtbaan heeft 3 remtrajecten. Wanneer gebruik je deze remtrajecten? Als het heel druk is in het park heb je aan 1 trein op de baan van de Xpress niet genoeg. De inzet van een 2e trein maakt de uur capaciteit 1,5 keer zo hoog. Toch moet je bij het inzetten van een 2e trein op de veiligheid letten. Daarom bestaan er remtrajecten. De Xpress heeft er 3: in/uit-stap station, horizontaal lanceer systeem en een rem vlak voor het station. Verder bevind zich halverwege de baan nog een remtraject, doorgaans word de trein allen iets afgeremd als hij tijdens de rit dit remtraject passeert. Bijvoorbeeld van 80 naar 75 km/h. De trein kan er als het nodig is worden stil gezet, bij calamiteiten bijvoorbeeld. Naast de track zit daar ook een opstap en een trap naar beneden zodat de passagiers de trein kunnen verlaten als het moet. Dit remtraject word niet tot de “blokken”-verdeling gerekend omdat de trein hier niet stil word gezet.
Blokken systeem? Elke achtbaan heeft dus remtrajecten, ook wel blokken genoemd. Bijvoorbeeld de Xpress, er zit een remtraject vlak voor het station en het station zelf is een remtraject. Het deel wat daar tussen zit word een “blok” genoemd, ook wel sectie. Als er 2 treintjes op de baan rijden en de 1e trein staat in het station, dan kan de 2e trein nooit verder rijden dan het remtraject voor het station, het blok voor de 2e trein (tussen de 1e en 2e) blijft dus altijd vrij. Pas als de 1e trein het volgende remtraject is gepasseerd, en het blok is vrij gegeven. Kan de 2e trein naar het station rijden. Zie tekening:
Naar boven
Remsysteem
Hoe werken de remmen die het treintje tot stilstand brengen? Het is eigenlijk heel eenvoudig. Onder elke coach, karretje van het achtbaan treintje, zitten remvinnen. Dit zijn platen brons, deze steken recht omlaag. Op de baan, in de remtrajecten zijn dan de werkelijke remmen geplaatst. Deze remmen bestaan uit 2 delen. Als het treintje door het remtraject komt gaan de remplaten dicht, dus ze komen tegen elkaar aan. Als het treintje dan over de remplaten rijdt komt de remvin tussen de platen door. Omdat ze dicht gedrukt worden en de remvin er door heen gaat ontstaat er een enorme wrijvingskracht op de remvin. Daardoor word de trein afgeremd. De remplaten en remvinnen zijn ongeveer 1 meter lang. Je kunt natuurlijk de trein niet afremmen met een zo’n remplaat omdat de trein vaak met hoge snelheid aankomt rijden. Daarom zijn er vaak een stuk of 10, soms zelfs 15, van deze remplaten achter elkaar op de baan geplaatst. Zo kan de trein afremmen. Bij de eerst remplaat word de trein iets afgeremd, de 2e remplaat is al weer iets harder dicht gedrukt waardoor de trein nog meer afremt enzovoort. Net voor de remplaten zitten meerdere sensoren op de baan die meten hoe hard de trein aan komt rijden (dit kan variëren als de trein leeg is gaat ie minder snel dan dat hij vol zit met 24 volwassen mensen). De sensoren geven de metingen door aan de computer die razend snel beslist hoe hard de rem platen dicht gedrukt moeten worden om de trein tot stilstand te kunnen brengen. De remplaten worden tegen elkaar aangedrukt door middel van luchtdruk. Naast de baan staan een grote compressor die voor de luchtdruk zorgt. Bij de remplaten zitten opslag tankjes voor de lucht. Als de stroom uit zou vallen zit er in de tankjes nog genoeg luchtdruk om de treinen normaal tot stilstand te kunnen brengen.
Naar boven
De grens van de ontwikkeling van snellere, hogere, meer spectaculaire achtbanen:
Vaststellen waar de grens ligt is niet makkelijk, er zijn tegenwoordig zoveel mensen betrokken bij ontwerp en ontwikkeling van achtbanen dat er steeds weer nieuwe achtbanen worden ontworpen. Meer loopings, hogere snelheid, enorm hoge constructies. Het lijkt allemaal fantastisch, toch is er een beperkende factor: de mens. Het lichaam kan op een gegeven ogenblik de G-krachten niet meer aan en kun je dus niet nog een extremere achtbaan bouwen..oftewel: Achtbanen zijn niet de grens, maar de mens is de grens!
Toch is er een duidelijke verschuiving van de normen waar te nemen op het gebied van negatieve G's: voorheen was het zo goed als ondenkbaar dat instanties zoals de TÜV (Duitse instantie op het gebied van veiligheid; Technische Überwachungs Verein) negatieve belastingen waarbij mensen dus uit hun stoel worden gelicht zouden accepteren. Tegenwoordig wordt door het grote aantal attracties waarbij dit wel gebeurt deze 'normen' wat bijgesteld: als aangetoond kan worden dat de stoelvergrendeling zo goed is dat mensen hierdoor tegengehouden kunnen worden zonder dat hierdoor nadelig letsel kan ontstaan dan wordt dit toegelaten. Een gevolg hiervan is dat er nu overal gewerkt wordt aan attracties die van dit effect gebruik maken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Bungi Jumping of de Sky Coaster waarbij mensen als Superman kunnen vliegen en daarbij belastingen tot 3 G negatief (uit de stoel gericht) ondergaan. Voor achtbanen betekent dit dat hierdoor de norm en de mogelijkheden wat bijgesteld worden. Voorbeeldje: In Engeland staat een achtbaan “Pepsi The Big One” (Blackpool Pleasure Beach) die 72 meter hoog is. Maximale snelheid circa 125 km/u. Inmiddels is er een hogere gebouwd in Amerika (140 meter), snelheid: 206 km/h. Op papier en voor de statistieken maakt dit verschil zeer veel uit, voor de passagiers is het snelheidsverschil minder merkbaar. Voor het onderhoud o.a. door verschillen in snelheid en weersomstandigheden wel degelijk: hoe hoger en sneller een baan, hoe groter de problemen bij slecht weer. Zo heeft de “Pepsi The Big One” bij een klein zuchtje wind al een “uitslag” van 5 meter. Dit houd in, dat de top van de achtbaan bij een klein zuchtje wind zo’n 5 meter heen en weer schommelt. Dus 2,5 meter naar rechts en dan 2,5 meter naar links…..dat kan erg beangstigend zijn….. Daarom zie je steeds meer en grotere pilaren die de achtbaan ondersteunen. De Goliath in Walibi World is 46 meter hoog. De lifthill van deze baan rust op pilaren die zelf dan weer een steun pilaar naar de zijkant hebben. Kingda Ka is de nieuwste snelste en hoogste achtbaan ter wereld. Deze achtbaan is ongeveer 140 meter hoog. Deze achtbaan rust niet op een paar pilaren maar is compleet voorzien van een pilaren constructie. De pilaren van deze constructie hebben een doorsnee van ongeveer 2 meter. Dus niet alleen de mens zorgt voor grenzen, ook hoogte en constructie spelen een belangrijke rol bij het mogelijk maken van een nieuwe: extreme ride!
Naar boven
Wielen
Om de achtbaan veilig te laten rijden moeten de treintjes natuurlijk niet van de baan afvallen als de trein door een looping gaat. Vandaar dat de trein een onderstel heeft met drie soorten wielen.
