Dit is een informatieve pagina. Op deze pagina staat veel algemene informatie over achtbanen.
Hieronder vindt u links naar de verschillende koppen:
Ontstaan van de achtbaan:
Er is veel te vertellen over de achtbaan, roetsjbaan, mean green machine, of hoe je het apparaat ook noemt. Wel weten we dat de achtbaan al heel oud is. Heel vroeger begonnen de russen als eerst met de voorloper van de achtbaan. Lange banen van hout werden bekleed met ijs waardoor snelle glijbanen ontstonden, ook wel roetsjbanen genoemd. Zo heten achtbanen bij onze zuiderburen trouwens nog steeds.
Deze Russische bergen kregen al snel een opvolger, toen in Pennsylvanië een oude kolenmijn werd gesloten. Men kon in de treintjes gaan zitten, waar eerder het kolen in werd vervoerd, en dan ging het met een duizeling wekkende vaart naar beneden. Nou ja….duizeling wekkend? De maximale snelheid van het treintje bedroeg 10 km/h! Er werden ezels gebruikt om de treintjes weer naar boven te trekken. Er gaan wilde verhalen rond over dat de ezels in de treintjes mee naar beneden vlogen om ze later weer omhoog te trekken. Wat daar precies van waar is weten we niet met zekerheid, wel weten we dat deze attractie voor die tijd een hit was en er stonden dan ook lange rijen voor de mijn.
Omdat een kolenmijn niet de ideale omgeving was werd er al snel een baan nagebouwd, gewoon boven de grond. Op Coney Island in Brook-lyn opende in 1884 de aller eerste echte achtbaan. De passagiers werden in golvende bewegingen over houtenrails vervoerd met een vaartje van 9,5 kilometer per uur. De totale kosten bedroegen 1.600 dollar. De rollercoaster werd zo populair dat de investeerders binnen drie weken de investering terug hadden verdient.
Toen braken er gouden tijden aan voor de rollercoasters. Overal ter wereld schoten ze als paddestoelen uit de grond. Omdat iedereen dacht rijk te worden met een achtbaan werden ze zomaar gebouwd zonder dat er veiligheidsmaatregelen werden genomen. In de meeste achtbanen ontbrak een beugel om je in het karretje te houden. Je moest je gewoon goed vast houden. Als er dan een ongeluk gebeurde met de baan, vaak met dodelijke afloop, werd de baan alleen maar populairder! Het ging zelfs zo ver dat er vaak een EHBO post op het eind station zat, om alle gewonde passagiers direct te helpen. Iedereen wilde wel zo’n “goud-mijn” en in 1929 waren er zo’n 1.500 achtbanen te vinden, verspreid over heel de wereld.
Toen er eindelijk een commissie kwam om achtbanen te controleren op veiligheid is het alleen maar bergafwaarts gegaan met de achtbanen. Her en der werden achtbanen verboden omdat ze te onveilig waren, en ook de oplopende kosten werd een reden dat het aantal terugliep. Wie anders dan Walt Disney zelf blies de rollercoaster weer nieuw leven in toen hij in 1955 in Californie zijn droom: Disneyland opende. Tegen de heersende gedachten in dat een groot attractiepark niet meer zou aanslaan bij de moderne mens, wist hij het park wereldberoemd te maken. Hij opende dan ook de aller eerste stalen achtbaan in Disneyland (USA): Matterhorn Bobsled Ride, gebouwd in 1959. Omdat de baan van staal was gemaakt, ontstonden er opeens volop mogelijkheden voor loopings en bochten die bij een houten baan voor onmogelijk werden gehouden. Toch slaagden de Fransen er in de 19e eeuw al in, om een (houten!!) looping te bouwen. Ze testen deze looping met glazen water, eieren en apen om te zien of de mens deze rit kon overleven. Helaas is deze baan nooit open gegaan voor publiek omdat hij te onveilig was. Daarna moest men tot 1960-1970 wachten voor er een nieuwe stalen coaster was ontwikkeld die wel over de kop kon. Zelfs na deze ontdekking ging het verder achteruit met de rollercoasters. In de jaren ’60 en ’70 waren er nog maar 200 achtbanen in heel Amerika. Er waren toen nog maar een paar honderd achtbanen in de wereld over.
Naar boven
Achtbaan ontwikkelingen:
In de jaren ’70 begon het publiek de attractie parken weer te bezoeken. De bezoekers aantallen schoten omhoog en de attractieparken begonnen weer met het bestellen van attracties. De achtbaan bouwers bleven druk met het ontwikkelen van nieuwe achtbanen. De bezoekers wilde steeds hoger, sneller en extremer.
Zo ontwikkelde Vekoma (Nederlandse achtbaan bouwer) in 1994 een suspendid achtbaan. Ook de Zwitserese firma B&M ontwikkelde in die tijd zo’n nieuwe achtbaan. B&M opende eind Maart ‘94 hun nieuwe achtbaan in Sixflags Magic Mountain, terwijl Vekoma nog tot Juni nodig had om de El Condor te kunnen openen in Walibi.
Een suspendid achtbaan verschilt enorm van de gewonen achtbaan. De karretjes rijden namelijk niet op de baan, maar hangen er onder! Je benen bengelen gedurende de hele rit los onder de karretjes. Dit geeft je een ontzettende kick, want je ziet de grond vlak langs je voeten razen. Hoewel wij hier in Europa enkele zeer mooie suspendid achtbanen hebben staan, staat de top of de tops toch in de VS. In Busch Gardens Virginia staat de langste, hoogste, steilste en snelste suspendid rollercoaster ter wereld: Alpengeist. Deze groen/witte achtbaan is opgebouwd uit 300 ton staal en bestrijkt 2,5 hectare grond. De achtbaan heeft zijn hoogste punt op 58 meter hoog, en heeft zes omkeringen waar van één looping van 32 (!!) meter hoog. Ook zit in deze achtbaan de zogenaamde Cobra-rol en de Divingloop, zeer extreme elementen. Volgens de freaks uit Amerika is dit de beste suspendid coaster ter wereld!
In 1996 werd in Cedar Point, Ohio, de eerste stand-up rollercoaster geopend. (Mantis) Zoals de naam al beschrijft, zit je niet op een stoeltje, maar sta je recht op in deze extreme attractie! Dit is ook weer niet helemaal waar, want je ‘zit’ op een soort fiets zadel. Je bovenlijf word vast geklemd in een beugel. Deze rit bezorgt elke rollercoaster freak kippenvel en knikkende knieën!
1996 is een mijlpaal in de geschiedenis van de achtbaan geworden. Want, in 1996 opende in SixFlags Magic Mountain de eerste LIM-achtbaan: Superman, ride of steel. LIM staat voor: Linear Induction Motor. Dit houdt in dat je op een horizontaal baan stuk door middel van magneten word “afgeschoten” naar een ontzettend hoge snelheid.
In de achtbaan in Sixflags Magic Mountain zit 4000 meter beton en 850 000 kilo staal verwerkt! Het gevaarte is 123 meter hoog en werd in minder dan 1,5 jaar gebouwd. Deze achtbaan is zo bijzonder omdat je er heel goed de zogenaamde “airtime” kunt waarnemen. (6 seconden) Dit houdt in dat je gewichtloos bent.
Achtbaan bouwer Vekoma bouwde in April 2000 in Nederland de eerste variant op LIM, genaamd LSM. LSM staat hier voor: Linear Synchroon Motor. Het verschil tussen beide achtbanen is dat er bij een LSM banen geen magneten onder het treintje zitten. Er zit een karretje onder te baan die het treintje weer voorstuwt. Bij LIM word het treintje met de mensen erin rechtstreeks door de magneten voortgestuwd. De baan die Vekoma opende was de eerste LSM/LIM achtbaan ter wereld met meerdere loopings. Tegenwoordig zijn er al meer LSM/LIM looping achtbanen. Het grootste nadeel aan dit soort banen is dat ze veel energie vragen. Het afschieten van 1 treintje kost ongeveer 60 000Watt, wat omgerekend net zoveel kost als je entreekaartje voor dat park!
Behalve afschieten of staan in een achtbaan, hebben Vekoma en B&M alweer een race gehouden. Wie zou al eerste een “Flying Rollercoaster” kunnen presenteren?Vekoma won de race en plaatste een achtbaan waarin je niet zit, hangt of staat..maar ligt.. Je legt de baan af aan de onderkant van de track, maar hangt in plaats van zit in je treintje. Je kijkt dus recht naar de grond. De ultieme vliegervaring! Ondertussen heeft ook gigant B&M enkele Flying banen geopend.
Kan het nog gekker zou je denken! Ja, dat kan! Ondertussen is s’werelds eerste: “4th dimension coaster” geopend. Hier hang je niet onder de baan en hier sta/zit of lig je niet op de baan maar hang je aan de zijkant van de baan! Behalve de loops en 90 graden drops kunnen de bakjes, met passagiers, ook nog eens 360 graden om hun as draaien. Xtreme!
In Mei 2003 werd weer een nieuwe mijlpaal bereikt. In Cedarpoint werd s’werelds hoogste en snelste achtbaan geopend. “Tophill Dragster” haalt, door middel van pneumatische aandrijving, een snelheid van meer dan 190 km/h! De baan heeft zijn hoogste punt op ongeveer 130 meter. Bouwer Itamin, uit Zwitserland, gebruikt dus ook een lanceer systeem. Echter maken ze geen gebruik van elektriciteit (LIM/LSM) maar schieten ze de trein weg door oliedruk. De versnelling van 0 tot 190km/h is enorm. Zo zijn de technische problemen ook. Er zijn al enkele technische problemen geweest met dit soort achtbanen.Ondertussen is er alweer een hogere en snellere achtbaan geopend. De Kingda Ka geeft met zijn 140 meter hoogte en een topsnelheid van 206km/h, de nieuwe toon aan. Hoger en sneller! Hoever kunnen de achtbaan bouwers nog gaan?
Naar boven
De werking en het geheim van een achtbaan:
De toekomst zal moeten uitwijzen wat technisch nog mogelijk is. Maar hoe werkt de achtbaan nou eigenlijk? Eigenlijk werkt een achtbaan heel eenvoudig. De karretjes worden eerst door een lift naar het hoogste punt gebracht. Dit geeft vaak het onheilspellende geratel! Vervolgens donderen de karretjes met behulp van de zwaartekracht naar beneden. Maar de achtbaan houd niet op bij het naar beneden donderen. Na de eerste afdaling volgen er vaak nog allerlei grote en kleine hobbels en soms ook loopings of kurkentrekkers. Maar vooral die hobbels, bobbels en andere elementen in de achtbaan maken het juist zo spannend. Zonder die elementen zou het maar een saai ritje zijn. Dan kun je ook gewoon in de trein of in de auto gaan zitten. Die kunnen allemaal een hogere snelheid halen dan een achtbaan. Toch geeft een achtbaan een enorme kick, en de trein niet. Dit alles komt door de bochten en hobbels in de achtbaan. Hoe korter de bochten, hoe groter de krachten die op de passagier staan. Gelukkig heeft de mens een groot incasseringsvermogen. Verticaal omhoog of omlaag kan de mens gedurende korte tijd vijf maal de zwaartekracht weerstaan. In tegenstelling tot een horizontaal ritje. Dan stokt de adem al bij anderhalf keer de zwaartekracht. Dit kun je heel kort merken op het moment dat je word afgeschoten in een LSM/LIM/Itamin Launch achtbaan. Bij dit afschieten is de versnelling even zo groot, dat je lichaam niet instaat is om je borstkast vooruit de drukken. Normaal haal je adem doordat je borstkas naar voren en naar achteren beweegt. Bij zulke grote versnelling lukt dat niet waardoor je even geen adem kunt halen. Gelukkig is dit maar van korte duur.
Naar boven
Achtbaan elementen:
De vrije val aan het begin van elke rollercoaster, na een tergend langzame aanloop, en gewoon een keer over de kop behoort inmiddels tot de standaardmartelingen. Voor de een huiveringswekkend, voor de andere verslaving. Daarom komen er steeds meer andere elementen in de achtbaan. Zoals je al gelezen hebt kun je nu al op meerdere manieren snelheid krijgen: door het gewone omhoog takelen of horizontaal afschieten. Er bestaan nog vele andere manieren om snelheid te krijgen.
Een achtbaan bestaat niet alleen uit snelheid! In de baan zitten meestal meerdere loopings en kurkentrekkers. Veel van deze elementen zijn afgekeken uit het stuntvliegen. Bij de looping is goed te zien dat je niet zomaar een achtbaan kunt bouwen. Want, voor dat een treintje de looping door komt moet hij natuurlijk genoeg snelheid hebben,. Zo moet bijvoorbeeld het eind punt van de lifthill minimaal 25 % hoger liggen dan de looping, anders haalt het treintje niet genoeg snelheid. Dit gaat natuurlijk niet op als het treintje word afgeschoten! Ook moet de looping de goede vorm hebben, niet cirkelvormig maar meer een korte lus. Zou de looping wel cirkelvormig zijn dan zouden de g krachten boven- en onder -in veel te groot worden. Een looping is vaste prik voor de echte freaks! Voor menig ander aanleiding tot gillen! Ook goed voor veel gegil onder de passagiers is de veel voorkomende kurkentrekker of de sidewinder, waarbij de passagier opeens opzij over de kop gaat, bij een camel back vliegt het treintje opeens een onverwachte hobbel op. Het allernieuwste (looping) element is de : Cuban Eight. Bij deze manoeuvre vlieg je deels aan de binnenkant langs de baan en deels buiten langs. Dit nieuwe element is al toegepast in een rollercoaster en tilt je 2 keer op de kop. Door de vele twists die er in zitten krijg je een lekkere mix van positieve en negatieve G krachten. Real freaks only!
Naar boven
